... از سينما و |
||||||||
|
سهشنبه، مرداد ۰۷، ۱۳۸۲
بخش اول ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ برگرفته از سايت «سينما تراپی» گزينش و ترجمه : نادر خوانساری ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ سينما در ميان پديده های عصرجديد پديده ای است که نه تنها در فرم و شيوه های آغازين ارائه دچار دگرديسی و تغيير شده ، بلکه از نظر فايده و زمينه های کاربرد نيز دستخوش تحول و توسعه شده است . فيلم ديگر فقط بعنوان وسيله ای برای تفريح مطرح نيست ، علاوه بر ابزار آموزشی ، تربيتی ، و ... بودن در کنار کاربردهای سابق خود اخيرا" کاربرد ديگری نيز يافته است . از فيلم ها می توان در «سينما درمانی» استفاده کرد . خواه اين فيلم بر پرده ء عريض سالنهای سينما نمايش داده شود ، خواه بر صفحه ء فقط چند اينچ جعبه های جادويی تلويزيون . ممکنست اغراق آميز به نظر برسد ، ولی زياد تعجب نکنيد . آيا شده تابحال سالن سينمايی را سرشار از احساسات و دريافت های متفاوت ترک کنيد ؟ آيا شده در همان زمان مايل به مشارکت ادراکات و احساساتتان با ديگران باشيد؟ آيا بوده که فيلم بر تمام يا لااقل بخش کوچکی از زندگی يا فعاليت هايتان اثر گذاشته باشد؟ اگر پاسخ تان به سوالات بالا مثبت باشد ، می توان دامنه ء اين بحث را وسيعتر کرده و عنوان کرد که شما می توانيد با کمک قدرت دگرگون سازی بعضی فيلمها اثرات خاص و مفيدی را در رفتارهای فردی و اجتماعی خود ايجاد نماييد . «سينما درمانی» يا «سينما تراپی» (Cinema therapy) ابزاری برای انجام اين منظور را در اختيار ما قرار می دهد . «سينما درمانی» گره گشای قدرتمندی است برای درمان و رشد شخصيت آن دسته افرادی که سينه ء خود را بر آموختن گشوده اند و می خواهند نحوه ء تاثيرگذاری فيلم ها بر ما را دريافته و با ذهنی هشيار به تماشای فيلم های بخصوص بنشينند. «سينما درمانی» به ما اجازه می دهد تا از تاثير تخيل ، ادبيات ، موسيقی ، و غيره ء موجود در فيلم ها بر روان مان در جهت تعميق بينش و بصيرت ، دريافت الهام و سرمشق ، تخليه و نمودبخشی به احساسات ، رفع نگرانی ها ، و تغيير در طبع سود جوييم . «سينما درمانی» (سينما تراپی) بعنوان بخشی از «روان درمانی» (Psychotherapy) ، شيوه ای جديد و ابتکاری متکی بر اصول درمانی متداول و رايج روانی است . حتی در بيرون مطب پزشک معالج نيز با پيروی از دستورالعمل های ويژه در انتخاب عامدانه ء فيلم ها و نحوه ء تماشای آنها می توان باعث تسلی و رشد شخصيت و روان گرديد . البته در زمان مواجهه با مشکلات روانی حاد و مزمن اين شيوه بايد حتما" بر بستری از دستورالعمل ها و روش های «روان درمانی» مورد استفاده قرار گيرد . طراح و بانی اصلی اين شيوه دکتر بريژيت وُِلز (Birgit Wolz, Ph.D., MFT) است . او از سال ۱۹۹۱ بعنوان پزشک «روان درمان» ، «هيپنوتيزم درمان» ، و «مشاور افسردگی» ِ افراد مجرد يا زوج های متاهل مشغول به کار است . محل کار او اوکلند کاليفرنيا است. اخيرا" وی مبادرت به تشکيل گروه های «سينما درمانی» برای بهبود روحی و شخصيتی اعضای اين گروه ها نموده است . روال نمادين و کنايی حاصل از نمايش تدريجی فيلم ها در ترکيب با تبادلات متعاقب حسی-عاطفی بين اعضای گروه ها به ايشان در مواجهه با تغييرات زندگی کمک می کند . درباره ء شيوه ء درمان و نمونه هايی از کارهای دکتر وُلز می توانيد به سايت www.bwolz.com مراجعه و در صورت نياز با ايميل bwolz@earthlink.net مکاتبه کنيد. چرا «سينما درمانی» کارآيی دارد ؟ فيلم نيز نظير : داستان ، اسطوره ، لطيفه ، افسانه ، يا حتی "رويا" اثری است که می توان در درمان از آن استفاده کرد . اثر ادراکی «سينما درمانی» از طريق تئوری های جديد آموزش و خلاقيت که برای انسان ۷ "شعور" قائل اند ، کاملا قابل توجيه می باشد . هر چه بيشتر بر اين "شعور"ها دست يابيم ، سريعتر خواهيم آموخت زيرا اين "شعور"ها شيوه های گوناگونی را برای پردازش اطلاعات به کار می گيرند. تماشای فيلم می تواند هر ۷ گونه ء "شعور" * را فعال سازد : "شعور منطقی-استدلالی" (طرح داستان) ، "شعور زبانی" (ديالوگها) ، "شعور فاصله گذاری بصری" (تصاوير، رنگها، نمادها) ، "شعور موسيقايی" (اصوات و موسيقی) ، "شعور بين ِفردی" (داستانگويی) ، "شعور کينـِستتيک" (حرکت) ، و "شعور اينترا سايکيک" (هدايت ضمنی) . داستانهای اسطوره ای موقعيت و هدف بشر در کائنات را بيان می دارند. بسياری از فيلم ها حاوی پيامی اسطوره ای در متن هستند که ما را بياد علت و واقعيت وجودی مان می اندازد . اصطلاح "استخراج طلا"ی فيلم ها به مفهوم کشف بهترين صفات وجود ما از طريق درک چگونگی برجسته بينی اين صفات در قهرمانان و ستارگان فيلمها است . تشخيص هويت يک کاراکتر می تواند در گسترش قدرت های درونی به ما کمک کند . در ضمن آنکه مايه های درونی فراموش شده شخصيت مان را بياد می آوريم ، بر نحوه ء صحيح به کارگيری آن مايه ها نيز وقوف می يابيم. «سينما درمانی» درست مثل "رويا" ، ما را قادر می سازد تا وقوف بيشتری نسبت به لايه های عميقتر ضمير ناخودآگاه خود يافته و از اين طريق به ابعاد جديدی از شخصيت و رفتار در کنار درمان و يکپارچه سازی "خود" خويشتن دست يابيم . اين تاثير درونی شکلی از "معجزات عصرجديد" تلقی می شود ، تاثيری که ضمن رهيافت به اعماق روح و روان ما ، آگاهی جديدی در ذهن مان را شکل می بخشد. مطالعه ء نماد و معانی عميق فيلمها ، درست مشابه آنچه که در شعر ، موسيقی ، و ادبيات با آن برخورد داريم ، ما را قادر به تکامل احساسات و درک شهودی و منطقی خود نموده و از اين طريق امتزاج و اعتلای پردازش های عام و خاص ذهن مان را موجب می گردد . درک واکنش نسبت به شخصيت هايی که متفاوت يا غيرمشابه ما هستند می تواند منجر به کشف "سايه" ء روح مان يا "خود" واقعی مان يا نهايتا "توان های بالقوه" مان گردد . از آنجا که "مشاهدات" مي توانند ما را به بازگشت به عقب و تصحيح اعمال وادار سازند ، تصوير بزرگتر به وضوح برای اين تصحيحات مفيدتر است . اين روش ِتماشای فيلمهای سينمايی ، در "بزرگترين فيلم زندگی ما" برای درک عميقتر خودمان و ديگران به ما کمک می کند . از اين طريق مهارتی را در خود پرورش می دهيم تا به کمک آن خود و جهان پيرامون مان را واضح تر ببينيم - با حداقل کاربرد ِفيلترهای معمول تعصب ، پيش داوری ، و احساسات مان . راهنمايی هايی برای انتخاب فيلم خنده خود دارويی شفابخش است خنده می تواند نسبت به مشکلات فاصله ايجاد کند و نوعی احساس خوشی را باعث شود : تحقيقات علمی ثابت کرده است که خنده می تواند منجر به ازدياد فعاليت سيستم دفاعی بدن (سلول های T ، ايمنوگلوبولين های A و G ، اينترفرون گاما ، و گلبولهای سفيد) گردد . خنده ضمنا" موجب کاهش هورمونهای استرس زای بدن (که موجب تنگ شدن سرخرگها شده) و فعاليتهای هورمونی (هورمونهای اپینفرين و دوپامين) می گردد . اگر از چيزی آزار می بينيد و می خواهيد اندکی هم که شده از مشکلات فاصله بگيريد ، يک فيلم کمدی برای شما بسيار مفيد است . اين فرار از مشکلات نيست . ممکنست از اين طريق بتوانيد با درگيری های عاطفی و حسی کمتری به راه حل مشکل دست يابيد . اگر از پيش احساس خوبی داشته و مايل به تقويت حس خوشی خود باشيد ، فيلمی را که شما را می خنداند ببينيد . حال بايد ديد فيلمی که شما را بر اساس سليقه ، شخصيت ، و موقعيت زندگی تان می خنداند کدامست . گريه برای آرامش درون تحقيقات نشان داده که چرا پس از گريه احساس آرامش می کنيم . محققان ترشح دو محرک عصبی بسيار مهم در زمان ترشح اشک را يافته اند که استرس های عصبی را تخليه می نمايند . "لوسین- انکِفالین" يکی از مسکن های طبيعی مغز در رابطه با تسکين درد است ، و "پرولاکتین" هم توسط غده ء هيپوفيز در واکنش به استرس ترشح می شود . عواطف بروز داده نشده و بسته ممکنست به ناهنجاری هايی همچون : زخم معده ، کوليت روده ، و ساير بيماری های مربوط به استرس منجر شوند . برخی اوقات به در گيری هايی در زندگی نظير شکست يا نااميدی بر می خوريم که اشک (که می دانيم تسلی بخش است) ، برای غلبه بر آنها ياری مان نمی کند . در چنين اوقاتی يک فيلم ملودرام يا هر گونه ء ديگری که شما را بگرياند ، تسلای لازمه ء احساسات شما را فراهم می سازد . اين گريه روحيه شما را در وقت بهتر کرده و در را بر روی چشم اندازهای جديد زندگی می گشايد . پروسه ء تسکين شما ممکنست از اين طريق آغاز گردد. بدست آوردن اميد و شهامت هيچ فيلمی به تنهايی نمی تواند جهان بينی منفی کسی را دگرگون سازد ، اما اگر موقتا" احساس بی پناهی و عدم شهامت می کنيد فيلمهايی که با نااميدی آغاز شده و به پيروزی و موفقيت منجر می شوند می توانند برای شما اميدبخش باشند. اگر شخصيتهايی را ببينيد که در دام شرايط اسيرند ، و در عين برداشتن گامهای سست بسوی آزادی و موفقيت در نااميدی هايشان شريک شويد ، احتمال دارد تا دليلی برای خوش بينی نسبت به موقعيت خودتان بيابيد ، بدين ترتيب شهامت لازم برای انجام آنچه که برای تغيير شرايط تان ضروريست را بدست خواهيد آورد . به سوال کشيدن منفی بافی های شما و بازيافت مجدد توانايی هايتان پاره ای اوقات ممکنست نسبت به خود نگرشی منفی داشته باشيد . در اين اوقات بر توانايی های خود وقوف نداشته و نمی توانيد راههای دستيابی به آنها را پيدا کنيد و نياز به کمک برای به يادآوری تواناييهای فراموش شده و بحساب نيامده خود داشته و بايد از نحوه ء بکارگيری و فعال نمودن آن تواناييها آگاه شويد . برای اين منظور ذهن خود را متوجه شناخت شخصيت فيلمهايی نماييد که زير و زبر شخصيت خود را می شناسند ، و به شيوه ای که در اکثر فيلمهايشان بکار می بندند توجه کنيد . آيا از طريق مهارت هايی که شما هم اتفاقا" در خود سراغ داريد ، موفق به کشف راه حلی برای مشکلاتشان شده اند ؟ برخی از اين مهارت ها به شکلی آشنا و مشابه آنچه هستند که شما هم داشته ايد . ممکنست همين تشخيص تغييری در ديدگاه شما ايجاد نمايد . از خود بپرسيد : آيا مهارتهايی را که با بعضی از شخصيت فيلمها بصورت مشترک در خود سراغ دارم ، بحساب آورده ام ؟ اين تواناييها را بر روی صفحه ء کاغذی فهرست کنيد و در محلی از خانه که جلوی چشم تان باشد قرار دهيد . ارتباط هايتان را بهبود بخشيد ارتباط شما با شريک ، دوست ، يا همکارانتان ممکنست به دليل عدم آشنايی منظور موردنظر شما برای او دچار اشکال باشد . بعضی فيلمها نشان می دهند که چطور ارتباطی در مسير غلط می افتد . می توانيد از آنها بياموزيد ، همچنين از فيلمهايی که ارتباط گيری های خوب را به نمايش می گذارند . می توانيد بهمراه دوست يا شريکتان فيلمی را ببينيد . فيلمی مناسب اين منظور را انتخاب کنيد . فيلم می تواند تفاهم مشترک بين شما را از طريق کاربرد تصاويری حاضر و آماده فراهم سازد . با تماشای فيلم بهمراه هم و توضيح شما به دوست يا شريکتان درباره ء آنکه چرا آن فيلم بخصوص را برگزيده ايد ، احتمالا" وارد گفتگوی ثمربخش تری خواهيد شد . فيلم در اينجا نقش پديده ای را بازی می کند که احساسات و عقايدی را که در بيان و ارائه شان مشکل داشته ايد ، صحيح تر و درست تر مطرح ساخته و به صورت کلام درمی آورد . راهنمايی هايی برای نحوه ء تماشای فيلم در آمادگی برای هر جلسه تماشای فيلم ، نخست بايد راحت نشست . بگذاريد توجهتان بی هيچ تلاشی و بدون کوچکترين فشاری از نظر بدنی و تنفسی معطوف به فيلم شود. به نحوی بنشينيد که دَم و بازدَم راحتی داشته باشيد. بهر عضو از بدنتان که دچار فشردگی يا کشش است توجه کنيد. ضمن تنفس حواستان را بر اين نقاط متمرکز کنيد و فشار و تنش اين اعضا را کاهش دهيد. برای اين کاهش فشار چنان تنفس کنيد که گويی دم خود را به اين نقاط بدنتان می فرستيد. بازدم خود را با فشار بيرون ندهيد. توجه مختصر شما کمک می کند تا با حواس جمع تر و متعادلتری به تماشا بنشينيد ، چه اگر در اين حالت تنفس نامتعادلی داشته باشيد ، مشکل خودبخود حل خواهد شد. ضمن تماشا هم هرگونه نقد و تفسير را به کنار نهاده و از قضاوت و نگرانی در اين مورد آگاهانه پرهيز کنيد . بمحض اينکه آرام گرفتيد و متمرکز شديد ، تماشای فيلم را آغاز کنيد . زمانی از اين کار بهره ء بيشتری می بريد که تمام توجه خود را معطوف به داستان و خودتان کنيد. ضمن تماشا ، توجه عميق خود را معطوف به بدن تان سازيد . اين بدان معناست که نسبت به تمام وجودتان آگاهی پيدا می کنيد : سر ، قلب ، شکم ، و غيره . هر از گاهی نيز به نحوه ء تنفس خود توجه کنيد . ببينيد چگونه تصاوير ، ايده ها ، گفتگوها ، و شخصيت های فيلم بر نحوه ء تنفستان اثر می گذارند . ضمن تماشا هيچ چيز را تحليل نکنيد . تمام ذهن تان را فقط متوجه نکات بالا سازيد. پس از تماشاي فيلم روی موارد زير بررسی کنيد : آيا ضمن فيلم نحوه ء تنفس تان تغيير کرد ؟ آيا اين به معنی آن بوده که چيزی تعادل حسی شما را بر هم زده ؟ من حيث المجموع چه چيزی در فيلم بر شما تاثير گذارده که در زندگی روزمره نيز بر تعادل حسی شما موثر است ؟ از خود بپرسيد : اگر چيزی که در فيلم شما را تحت تاثير قرار داده (مثبت يا منفی) ، جزئی از يک رويای شما بود ، چگونه تعبيری بعنوان يک سمبل از آن می داشتيد ؟ ببينيد چه چيزی را در فيلم دوست داشته ايد يا دوست نداشته ايد يا از آن متنفر شده ايد . چه شخصيتها يا اعمالی برايتان جذاب يا دافع بوده است ؟ آيا يک يا چند شخصيت فيلم از لحاظ کارآکتر آشنا بنظرتان نرسيده است ؟ آيا يک يا چند کاراکتر فيلم آنقدر برايتان جذاب بوده اند که بعنوان مدل علاقمند به تقليد از آنها باشيد ؟ آيا قدرت يا تواناييهای خاصی از خود بروز داده اند که شما هم مايل به بروز آنها باشيد ؟ آيا بخشی از فيلم بوده که تماشای آن برايتان سخت باشد ؟ آيا آن بخش چيزی است که با آن مخالفيد ("سايه") ؟ روشن سازی جوانب ممانعت شده ء روح ما می تواند موجب آزادی تواناييهای مثبت ما شده و "خود" قدرتمند ما را جلوه گر سازد . آيا ضمن تماشای فيلم چيزی که شعور درونی يا "خودِ" توانايتان را به شما معرفی کند يافته ايد ؟ نوشتن پاسخ ها کمک بيشتری خواهد کرد . اگر برخی از راهنماييهای فوق مفيد واقع شد ، بهترست نه فقط ضمن برخورد با "نوار زندگی" (فيلم) که در "زندگی واقعی" نيز آنها را به کار گيريد ، زيرا قرار است که اين جزئيات از شما مشاهده گر موفقتری بسازند . ادامه دارد ... ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ توضيحات : * بخش هايی از مطالب بالا بر اساس مطالب کتاب "قدرت واقعی و رشد روانی از طريق فيلم" نوشته ء مارشا سينه تار (۱۹۹۳) . Ligouri, MO: Triumph Books می باشد . * Seven Intelligences : The Logical / The Linguistic / The Visual-spatial / The Musical / The Interpersonal / The Kinesthetic / The Intra-psychic . [ ۱۲:۰۵ ق.ظ. ] پيوند به اين مطلب |
|||||||
 |
||||||||
