بحثي در باره ي « مالنا »
آقاي خسرو نقيبي عزيز در وبلاگ « يادداشت هاي سي نمايي » شان ( در مطلبي مورخ ۵ آوريل ۲۰۰۲ ) به داستان نويسي و شخصيت پردازي فيلم مالناي تورناتوره ايراد گرفته اند . ضمن ابراز خوشحالي از وجود نظر مخالف ايشان که مسلما مايه ي سازندگي ست ، تصور مي کنم توضيح مختصري لازم باشد : در ادبيات و فيلمنامه نويسي (به تبع ادبيات) و نمايش شخصيت پردازي بسته به نوع (ژانر) تفاوتهايي وجود دارد ، براي درام (Drama)ها و موقعيت(Plot) هاي انساني شخصيت پردازي (Characterization) عميق پروتاگونيستي (Protagonist) ، براي کمدي و طنز يا درام و موقعيت هاي اجتماعي (که محور قضيه جامعه و اوضاع و... آنست) يا تراژدي شخصيت قالبي (Stock Character) يا شخصيت نوعي (Type Character) که آنرا شخصيت کليشه اي نيز مي گويند معمولا کاربرد دارد . مثلا در اپيزود « گفتگو با مادر » فيلم کائوس برادران تاوياني شخصيت خود پيرآنجلو کاملا عميق و مناسب داستان (Protagonistic) پرداخت شده ولي در تراژدي « هملت » ساخته کوزينتسف يا نمايشنامه هاي «خسيس» مولير و ... از شخصيت نوعي (Type) يا همان شخصيت تيپ يا کليشه اي براي «هملت» و «آرپاگون» استفاده مي شود *. تورناتوره در « مالنا » گونه ي تراژدي اجتماعي در قالب رومانس و ملودرام تکويني را انتخاب کرده و طبعا استفاده از شخصيت هاي تيپ (مثل پدر و مادر رناتو و اهالي شهر و ... حتي خود مالنا) طبيعي و ضرورت داستان است ، چون :
۱ - ماجرا براي هر زن ديگري با شرايط مالنا در آن جامعه ي نوعي قابل اتفاق است . بازي درخشان مونيکا بلوچي نيز در آن سکانس ميزانسن است نه تلاش شخصي بازيگر ، به قطع هاي مکرر دوربين به چهره ي رناتوي مرعوب و حاضر در صحنه و اداره ي سياهي لشکر و دکوپاژ بيشتر توجه کنيد .
۲ - در گوشه هاي مختلفي از فيلم همان پدر کليشه اي ايتاليايي (سيسيلي) خصائص پدرانه ي ديگري (مغاير با کليشه هاي شناخته شده ي تيپ خود) نيز از خود بروز مي دهد ، في المثل در دقت به امنيت دوچرخه ي رناتو در آغاز فيلم يا در راهيابي براي معالجه ي جن زدگي رناتو .
اصولا اگر براي بيان اين داستان از شخصيت پردازي عميق استفاده مي شد ، زمان فيلم بايد به حداقل شش ساعت افزايش مي يافت (چون پرسوناژها ي حاضر در جامعه ي فيلم بسيار زيادند) ، حال پرداختن به شاخه ها و حواشي داستاني بجاي خود . فيلم بايد يک «وضعيت بشري» جديد مي شد ، اينطور نيست ؟
* - براي توضيح کامل در خصوص شخصيت پردازي و انواع آن رجوع کنيد به « کتاب نمايش » (فرهنگ واژه ها ، اصطلاح ها ، و سبک هاي نمايشي) - دفتر اول آقاي خسرو شهرياري موسسه انتشارات اميرکبير چاپ ۱۳۶۵ صفحات ۱۵۴ تا ۱۵۷ .